 | |||
| Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden in Ljubljana, Slovenië | English | ||
Film
Kort historisch overzichtToen de Slovenen, eind 18e en begin 19e eeuw, in alle kunstgebieden met een groot succes de belangrijkste Europese stromingen volgden kwamen naar Slovenië ook de zogenaamde »levende foto's«. Zoals overal ter wereld werden ze ook door het Sloveense volk in het begin als een technische attractie ontvangen. In die tijd was Wenen het kunstcentrum van de Oostenrijks-Hongaarse monarchie en alle voorstellingen werden pas later in de Sloveense steden gehouden. De levende foto's waren eerst bekend in Maribor in oktober 1896 en een maand later in Ljubljana. De eerste Sloveen die met een echte filmcamera filmde was Karol Grossmann (1864-1929). Drie van zijn films zijn bewaard in het Film Museum en lijken veel op de eerste films van de gebroeders Lumière. In deze periode werden ook de eerste bioscopen geopend (bv. de bioscoop in het salon van het hotel Pri Malicu in Ljubljana) waar de reizende bioscopen (Lumière, Excelsior, Electro-Bioscop,…) hun beroemde films draaiden. De voorstellingen duurden meestal ongeveer een uur en het publiek heeft zo 15 tot 20 films gezien. Over deze films werd ook in de lokale tijdschriften geschreven en ze waren erg populair bij de Slovenen.
In 1934 werd het gezelschap Triglav film opgericht. De belangrijkste cineast was Metod Badjura (1896-1971) die met zijn vrouw de basis voor de ononderbroken ontwikkeling van de Sloveense film legde. Zijn belangrijkste vooroorlogse documentaires zijn: De skiërs van Bloke (de eerste prijs tijdens het congres in Zweden in 1955, internationale prijs CIDALC in 1966), die in de Franse cinematheek wordt bewaard, Triglav in de winter, Vrhnika van Cankar ... De tweede filmamateur was een van de beroemdste Sloveense schilders Bozidar Jakac (1899-1989). Tussen 1929 en 1955 heeft hij 62 filmeenheden opgenomen en als schilder was hij een van de meest artistieke cineasten. De eerste geluidsfilm werd in 1938 gemaakt (De dagen van de jeugd, directeur: dr. Mario Foerster) en in datzelfde jaar heeft Jakac ook de eerste kleurenfilm opgenomen. In deze periode waren ook veel films op het Sloveense grondgebied gemaakt, vooral door Kroatische en Oostenrijkse filmgezelschappen, vaak met Sloveense acteurs (Marija Vera, Avgusta Danilova, Ignacij Borstnik, Anton Cerar-Danilo en Ida Kravanja – Ita Rina die in Europa en Verenigde Staten zeer beroemd werd).
In 1948 werd in Slovenië de eerste geluidsfilm gemaakt, In eigen land (scenario: Ciril Kosmac, camera: Ivan Marincek, regisseur: France Stiglic), en had een groot succes onder het publiek. Al in de jaren 50 was socialistische realisme minder agressief en in plaats van de collectieve hoofdpersoon ging de film een andere richting uit. Er waren twee belangrijke regisseurs in deze periode - France Stiglic en de Tsjech Frantisek Cap – die voor altijd de Sloveense speelfilm beïnvloed hebben met hun oorlogs- en naoorlogse films bv. Triest, Beslissende momenten (1955), Het dal van de vrede (1956), Goede, oude pianino (1959), films die gebaseerd zijn op literaire werken (Kekec, Drie verhalen) komische films (Vesna, Wacht niet op mei) en modernistische films (De dans in de regen – 1961). In de jaren 60 hebben de filmmakers afscheid genomen van de oorlogsthematiek en gingen ze zich meer voor sociale onderwerpen interesseren. Filmmakers van enig belang zijn Bostjan Hladnik, Matjaz Klopcic, Bozo Sprajc, Jane Kavcic, Franci Slak, Karpo Godina, ... De literaire films hebben het beeld van de jaren 70 bepaald (Het verhaal over de goede mensen, Het geluk aan een lijntje, Mijn lieve Iza, Als de aardbeien bloeien). De jaren 80 staan voor de gouden periode van de Sloveense film. Er werden toen 44 films gemaakt, bijna twee keer zoveel als vroeger. De thematiek van deze films was zeer gevarieerd: sociale, politieke, historische, romantische films, ... Veel Sloveense filmmakers werkten met buitenlandse producenten; Duitse (Bostjan Hladnik), Amerikaanse en met de producenten uit voormalig Joegoslavië. De professionele filmproductie beschikt over weinig financiële middelen(minder dan 10 speelfilms per jaar, het aantal van documentaires is echter hoger). Jonge vermeldenswaardige regisseurs zijn: Tugo Stiglic, Damjan Kozole, Jure Pervanje, Vinci Vogue Anzlovar, Ales Verbic, Igor Sterk, Maja Weiss, Jan Cvitkovic, Janez Lapajne, Miha Hocevar ... Huidige situatieKort na de zelfstandigheid van Slovenië (1991) heeft de film algemene veranderingen doorgemaakt. Ook de belangstelling van het publiek werd wegens de televisie en de video kleiner en dus daalde ook het aantal van bioscopen (in 1945 waren er 45 bioscopen, in 1964 meer dan 260 en in 1993 alleen nog maar 90). In de laatste jaren neemt de interesse weer toe. Tegenwoordig is het weer 'trendy' om naar de film te gaan. Het professioneel samengestelde repertoire, dat uit de nieuwste Amerikaanse, Europese en ook Sloveense films bestaat, speelt daarbij ook een belangrijke rol. Het voorbeeld van de succesvolle bioscopen met dolby-systeem heeft ertoe geleid dat er in de laatste jaren een aantal nieuwe bioscopen (de belangrijkste is het bioscoopcentrum Kolosej in Ljubljana) is geopend en bijna alle oudere bioscopen gemoderniseerd zijn. Veel van de kleinere bioscopen in het centrum van Ljubljana moesten wegens het gigantische Kolosej hun deuren sluiten. In Slovenië zijn er op dit ogenblik ongeveer 42 bioscopen, waarvan er 16 in de grote steden zoals Ljubljana, Maribor, Celje en Kranj. Het programma van deze bioscopen is bijna helemaal veramerikaniseerd. Behalve de commerciële is er ook een aantal gespecialiseerde bioscopen. De belangrijkste is zonder twijfel Kinoteka (het repertoire bestaat vooral uit niet-Amerikaanse film en richt zich ook vaak op oudere films). Het unieke repertoire heeft ervoor gezorgd dat Kinoteka het centrum voor de echte filmliefhebbers is geworden terwijl er geen bioscoop bestaat die enkel georiënteerd is op de Sloveense film. De bovenbeschreven situatie is echter typisch voor de grootste steden van het land en is nauwelijks terug te herkennen in de provincie. De kijkcijfers zijn daar veel lager. Gebouwen van oude bioscopen worden vaak gebruikt voor andere doelen die niets met de filmkunst te maken hebben. Wat het onderwijs betreft bestaat er op de Toneelacademie ook een afdeling voor film en televisie. Het aantal studenten is klein en tegenwoordig is dit de enige filmschool op universitaire niveau. Sinds een paar jaar is er sprake van de opening van een aantal nieuwe afdelingen zoals camera, montage,... Een van de belangrijkste organen op het gebied van film is het Sloveense Film Fonds. Zijn functie is, naast distributie en participatie bij de financiering van films uit het staatsbudget (op basis van een selectie), ook promotie van de Sloveense film. Het Fonds zorgt voor de ontwikkeling van de Sloveense kunstfilm en spoort de samenwerking aan met buitenlandse filmers, producenten en Fondsen. Elk jaar organiseert Sloveense Film Fonds het Festival van de Sloveense film in Portoroz dat in het voorjaar wordt gehouden. Het Fonds is ook het belangrijkste orgaan dat de selectie van het festival toepast. Elk jaar wordt er een aantal films bekroond (prijs Vesna) in verschillende categorieën. In 2001 werden op het festival 21 documentaires, 8 lange speelfilms, 5 korte films en 4 animatiefilms vertoond. Belangrijke adressenSlovenian Film Fund Ministerie van Cultuur - Archief van de Republiek Slovenië
Afdeling Staatsfilm-archief
Slovenska Kinoteka Afdeling Programma Viba Film d.o.o. Viba-Film studio
Academie voor toneel, radio, film en televisie-AGRFT Filmmuseum
Vereniging van Filmmakers van Slovenië
Unie van Sloveense Filmproducenten Belangrijke tijdschriftenEkran – tijdschrift voor Film en Televisie
Delo Revije d.d.
Contacten met het buitenlandHet leeuwendeel van de filmvertoning op de Sloveense markt bestaat nog steeds uit buitenlandse films, waarvan de Europese films slechts een paar procent bedragen. De vertoning van de Europese films draagt een incidenteel karakter en vindt meestal plaats in de vorm van filmweken. In samenwerking met de organisatoren, het Sloveense Film Fonds en ambassades worden er elk jaar films uit de hele wereld op de internationale filmfestivals in Slovenië vertoond. Deelname van Europese films aan deze festivals wordt altijd toegejuicht. Indien er een gezamenlijke film (bijv. Nederlands-Sloveens) wordt gemaakt, waarbij financiering van de Sloveense staat is gewenst, gaat het volgens de bepalingen van de Europese conventie, die gezamenlijke filmproduktie regelt, of in het kader van een Cultureel Verdrag tussen beide landen. Alle cineasten die in dit soort samenwerking geïnteresseerd zijn moeten contact opnemen met het Sloveense Film Fonds. Bij privé-initiatieven lopen contacten direct met een van de Sloveense onafhankelijke producenten en worden afspraken naar goeddunken van beide partijen gemaakt. Het Sloveense Film Fonds kan in dit geval een lijst van betrouwbare filmproducenten ter beschikking stellen. Belangrijke internationale festivalsInternationale Filmfestival LIFFE
Festival of Gay and lesbian film Festival City of Women - Mesto zensk Festival Break 2.2/Vdor 2.2 Samenwerking met NederlandHoewel er tot nu toe weinig contacten tussen Sloveense en Nederlandse filmers zijn en de Nederlandse film in Slovenië nog steeds slecht bekend is, kan in deze situatie in een paar jaar verandering ontstaan. Dat kan met name veranderen door deelname van Nederlandse films aan:
|
|
www.film-sklad.si
info@film-sklad.si
